20 điểm kiểm ống gió trước nghiệm thu: khí động, niêm kín, treo–đỡ, phụ kiện, cách nhiệt, chống cháy, ngoài trời và TAB PCCC
Checklist nghiệm thu ống gió giúp đội thi công “đỗ ngay lần đầu”: đường ống kín rò, ΔP thấp, vận hành êm – đủ gió và hồ sơ đo kiểm minh bạch. Dưới đây là bản checklist 20 mục trình bày theo dạng đoạn văn để bạn áp dụng trực tiếp ngoài hiện trường và điền vào biên bản bàn giao.
✓ Trước hết, xác nhận shopdrawing mới nhất đã được duyệt và cập nhật đúng hiện trường. Bản vẽ phải khớp các hệ MEP khác, thể hiện rõ cao độ, kích thước, hướng gió, vị trí cổng đo, cửa thăm và các đoạn thẳng 3×D trước/sau thiết bị. Tất cả vật liệu lắp đặt cần đúng hồ sơ: tôn/inox, hệ bích, gioăng EPDM, mastic HVAC, hệ treo–đỡ, van, silencer, cùng vật tư firestop đồng bộ kèm catalog và chứng chỉ.
✓ Về khí động học, tuyến ống phải được tối ưu để ΔP thấp: giảm chiều dài không cần thiết, hạn chế chuỗi đổi hướng, ưu tiên cút bo và chuyển tiếp theo tỷ lệ 1:7–1:10 thay cho côn gắt. Trước và sau quạt, van, silencer cần chừa tối thiểu 3×D để dòng khí phát triển đầy đủ, giúp giảm ồn tái sinh và cho số đo TAB chính xác.
✓ Niêm kín là yếu tố sống còn. Tại bích phải dùng gioăng EPDM liên tục, siết bulong đồng đều, các mối ghép và đầu rive cần trám mastic kín. Thực hiện soapy test toàn tuyến, sau đó thử kín áp dương/áp âm và chuẩn hóa rò theo diện tích để đạt leakage class mục tiêu trước khi bọc, sơn hoặc đóng trần. Làm đúng bước này sẽ giữ ΔP tổng thấp, giảm kWh quạt và rút ngắn thời gian hiệu chỉnh.
✓ Hệ treo–đỡ phải tính theo tải sau bọc, có gia cố tại cút, chuyển tiếp và đoạn có thiết bị nặng. Ở những vị trí gần nguồn rung, bố trí đệm cao su hoặc lò xo. Tại quạt/AHU, lắp khớp nối mềm để tách rung cơ học khỏi thân ống, giúp nền ồn thấp và bảo vệ các mối ghép lâu dài.
20 điểm kiểm ống gió trước nghiệm thu (Checklist)
✓ Về tiêu âm, đặt silencer trên đoạn thẳng và vẫn tuân thủ 3×D với cút/van để tránh ồn tái sinh. Các khu sạch hoặc gần không gian nhạy cảm nên dùng silencer packless hoặc liner kín sợi để không phát tán sợi vào dòng khí. Miệng gió cần được lựa chọn theo lưu lượng, NC và throw; nên dùng plenum để phân phối đều, tránh gió lùa và tránh dòng đập tường trần gây tiếng rít.
✓ Cửa thăm và cổng đo là điều kiện cần cho vận hành và TAB. Bố trí cửa thăm tại các điểm đổi hướng, trước/sau van – coil – silencer; nắp phải kín. Lắp sẵn nipple/cổng pitot hoặc vị trí đo hood để đội TAB thao tác thuận tiện, giảm thời gian cân chỉnh.
✓ Phần cách nhiệt và vapor barrier phải kín mép. Bọc đúng chiều dày, dán băng foil hoặc keo đồng hệ ở các mí, xử lý kín mọi xuyên thủng. Kiểm tra ống ngưng và bẫy nước của AHU/FCU để tránh đọng sương và ố trần tại các đoạn ống lạnh.
✓ Các loại damper gồm fire/smoke, VCD và pressure relief cần được lắp đúng ranh khoang, hiệu chỉnh phần trăm mở của VCD theo thiết kế và cài ngưỡng mở của relief để lực mở cửa trong vùng thoát nạn không vượt giới hạn cho phép. Tất cả damper phải có end-switch phản hồi trạng thái và được kiểm tra đóng/mở, ghi log để đưa vào bảng TAB – PCCC.
✓ Tại các vị trí xuyên tường/sàn, firestop phải đúng hệ đã chứng nhận (rockwool + intumescent hoặc mortar), khớp tiết diện ống và lớp bọc nếu là ống EI. Không trộn hệ giữa các hãng; cần dán tem/nhãn hệ ở vị trí thi công và chụp ảnh lớp chèn – lớp phủ trước khi che khuất.
✓ Đoạn ống đi ngoài trời cần roof curb chắc chắn, xử lý flashing/counter-flashing, tạo dốc thoát và drip edge để chống thấm. Nếu có lớp bọc ngoài, sử dụng weather jacket (aluminum, inox hoặc PVC UV) với các mí hướng úp xuống để tránh đọng nước; với sơn intumescent phải có topcoat chống UV theo TDS hệ sơn.
✓ Mọi tuyến ống cần được nhận diện rõ ràng: mũi tên hướng gió, mã tuyến, phần trăm mở của van, vị trí damper và cửa thăm. Ở cao độ thấp hoặc gần lối di chuyển hàng hóa, nên có thanh chắn hoặc bumper để bảo vệ cơ khí và đảm bảo an toàn lối đi, không cản trở thoát nạn.
✓ Trong trường hợp có zone hút khói hoặc điều áp, đừng quên make-up air. Hướng cấp bù phải quét qua vùng cần xử lý rồi tới đầu hút, tránh ngắn mạch giữa cấp và hút. Ở không gian hành lang, cần kiểm soát ΔP và lực mở cửa theo đúng kịch bản cửa đóng/mở.
✓ Giai đoạn chạy thử và TAB là lúc xác nhận hiệu quả thực tế. Đo Q – ΔP – NC ở chế độ thường; nếu hệ có điều áp hoặc hút khói, đo thêm chênh áp và lực mở cửa ở các kịch bản khác nhau, đồng thời ghi setpoint VSD, trạng thái end-switch damper và chụp ảnh các chi tiết quan trọng như firestop, roof curb, jacket.
✓ Hồ sơ bàn giao phải đầy đủ và gọn: catalog vật tư chính, biên bản thử kín, bản vẽ hoàn công, ảnh hiện trường (mối ghép, firestop, jacket, cửa thăm), cùng bảng TAB tổng hợp gồm Q, ΔP, NC, lực mở cửa nếu có, setpoint VSD và trạng thái end-switch. Đặt các tài liệu này trong một gói duy nhất, dễ kiểm tra chéo giữa nhà thầu, tư vấn và chủ đầu tư.
Tóm lại, một checklist nghiệm thu ống gió hiệu quả xoay quanh bốn trụ: khí động tốt với 3×D, cút bo, chuyển tiếp 1:7–1:10; kín rò đúng chuẩn với gioăng EPDM, mastic và thử kín; an toàn cháy với damper và firestop đúng hệ; và hồ sơ đo kiểm minh bạch. Làm chuẩn ngay từ đầu sẽ giúp bạn bàn giao êm, hệ vận hành êm và tiết kiệm năng lượng trong suốt vòng đời công trình.
Checklist nghiệm thu ống gió hiệu quả xoay quanh bốn trụ: khí động tốt (3×D, cút bo, chuyển tiếp 1:7–1:10), kín rò (gioăng EPDM, mastic, thử kín), an toàn cháy (damper, firestop đúng hệ) và hồ sơ đo kiểm minh bạch. Thực hiện đủ 20 điểm giúp bạn bàn giao êm, hệ vận hành êm – tiết kiệm năng lượng.
