Bích TDC/TDF là “điểm nối” quyết định độ kín khí và độ bền cơ của hệ ống gió. Lắp đặt đúng bích, dùng gioăng – mastic chuẩn và kiểm soát hình học sẽ giúp giảm rò rỉ, hạ ΔP và nghiệm thu êm ngay lần đầu.
1) Vai trò của hệ bích trong hiệu suất ống gió
Bích là nơi tập trung mối ghép, đinh rive và bulong – những điểm nhạy cảm gây rò rỉ. Khi bích phẳng – vuông, gioăng ép đều và mastic trám kín, thất thoát lưu lượng giảm rõ rệt, quạt không phải “gồng” bù rò rỉ, độ ồn gió lùa cũng thấp đi. Ngược lại, chỉ cần một bích hở là cả tuyến có thể thiếu Q.
2) TDC vs TDF: cấu tạo và thành phần
TDC/TDF là hệ bích cuộn tạo hình sẵn trên mép ống (roll-formed flange). Thành phần gồm khung bích tạo hình, clip corner (góc bích), cleat hoặc kẹp mép, bulong – long đen, và gioăng EPDM chạy kín chu vi. Mép thân ống thường ghép Pittsburgh rồi mới bấm định hình TDC/TDF. So với bích góc rời, TDC/TDF giảm chi phí nhân công tại xưởng và số lượng bề mặt cần niêm kín, nếu kiểm soát tốt độ phẳng – vuông.
3) Yêu cầu hình học: phẳng – vuông – cứng
Bề mặt bích phải phẳng để gioăng tiếp xúc đều; hai bích đối ghép phải vuông góc với trục ống để không tạo khe hở lệch. Tại ống kích thước lớn, cần gân tăng cứng hoặc sườn chữ Z/U để tránh “bụng” khi siết. Kiểm tra nhanh bằng thước thẳng và êke; bích cong hoặc méo phải sửa trước khi mang ra hiện trường.
4) Gioăng EPDM và mastic: “cặp đôi” chống rò rỉ
Gioăng EPDM dán kín chu vi bích, không đứt đoạn; nối góc cắt vát 45° và ép khít. Độ cứng gioăng phù hợp để khi siết không “cắt gioăng” cũng không lún quá sâu. Mastic HVAC trám mép Pittsburgh, đầu rive và mép trong/ngoài của khung bích; thi công hai lớp mỏng sẽ bền hơn một lớp dày. Tránh dùng silicon kiến trúc vì kém bền và bám dính thấp trên tôn mạ.
5) Quy trình lắp đặt bích TDC/TDF (6 bước)
Bước 1 – Chuẩn bị mép ống: làm sạch dầu mỡ, bụi và xỉ cắt; hoàn thiện Pittsburgh, kiểm tra khoảng cách rive đồng đều.
Bước 2 – Lắp khung bích: bấm TDC/TDF đều chu vi; kiểm tra độ phẳng – vuông. Gia cường thân ống nếu kích thước lớn.
Bước 3 – Dán gioăng: dán EPDM liên tục, cắt vát góc; miết chặt để loại bọt khí. Không dán chồng nhiều lớp.
Bước 4 – Lắp góc bích & kẹp mép: gắn clip corner, cleat đúng chủng loại; đảm bảo các cạnh khép kín trước khi siết.
Bước 5 – Ghép bích & siết bulong: đưa hai đầu ống vào vị trí, siết bulong theo thứ tự chéo góc để lực ép gioăng đều, dùng long đen phẳng/vênh theo khuyến nghị.
Bước 6 – Trám mastic & kiểm tra sơ bộ: trám kín mép trong/ngoài, đầu rive, mép Pittsburgh; kiểm tra khe hở bằng lá căn, làm soapy test tại vị trí nghi ngờ.
6) Cleat, clip corner và bulong: chi tiết nhỏ, hiệu quả lớn
Cleat giữ chặt mép bích trên các cạnh dài, hạn chế “xòe mép” khi có rung. Clip corner khóa kín tại góc – nơi dễ hở gioăng nhất. Bulong nên có long đen vênh để chống tự nhả; mô-men siết vừa đủ để không bóp mép bích. Ở đoạn chịu rung (gần quạt), kiểm tra lại siết sau 24–48 giờ.
7) Kiểm soát class kín khí: thử kín – thử áp
Sau lắp, thực hiện thử kín bằng áp dương/âm theo áp vận hành. Ghi nhận tốc độ tụt áp và rò rỉ cho phép so với class mục tiêu. Kết hợp soapy test tại bích, mép Pittsburgh, đầu rive, cửa thăm để tìm bọt khí và trám bổ sung. Thử kín nên làm trước khi bọc cách nhiệt để sửa chữa dễ dàng và tránh ẩm mastic.
8) Lỗi thường gặp và cách khắc phục
Bích cong, không vuông: mài – nắn lại hoặc thay bích; không “đè siết” để che lỗi vì sẽ hở sau thời gian vận hành. Gioăng đứt đoạn tại góc: cắt vát đúng và dán liên tục. Mastic bôi dày một lần: nứt, bong; thay bằng hai lớp mỏng, miết chặt. Thiếu cleat/corner: mép hở khi rung; bổ sung đúng chủng loại. Siết không chéo góc: lực ép không đều, rò rỉ; siết lại theo quy tắc.
9) QC/QA và hồ sơ nghiệm thu
Bộ hồ sơ nên có: catalogue bích – gioăng – mastic, biên bản kiểm tra độ phẳng – vuông bích, nhật ký siết bulong, kết quả thử kín/áp, ảnh soapy test, bảng vị trí bích đã sửa, cùng bản vẽ hoàn công thể hiện chiều dài tuyến, vị trí cửa thăm. Hồ sơ đầy đủ giúp rút ngắn thời gian phê duyệt và hỗ trợ vận hành sau bàn giao.
10) Tối ưu chi phí vòng đời
Đầu tư đúng cho bích (gioăng tốt, mastic chuẩn, QC chặt) làm giảm rò rỉ dài hạn, giúp quạt chạy ở cột áp thấp hơn, giảm kWh và tiếng ồn. Tuổi thọ gioăng – bích tăng, số lần bảo trì giảm. Chi phí vật tư thêm rất nhỏ so với điện năng và công sửa trong suốt vòng đời hệ thống.
Kết luận
Hệ bích TDC/TDF được lắp đúng kỹ thuật – phẳng, vuông, có gioăng liên tục và mastic trám kín – là nền tảng để hệ ống gió đạt class kín khí, giữ ΔP trong dự kiến và nghiệm thu nhanh. Áp dụng quy trình 6 bước, kiểm tra – thử kín bài bản và hồ sơ QC đầy đủ sẽ giúp công trình “đỗ ngay lần đầu”.
