Ống gió HVAC khi tích hợp với AHU/FCU đòi hỏi tuân thủ nguyên tắc khí động, kiểm soát ΔP, chống rung – giảm ồn và chiến lược điều khiển phù hợp. Bài viết này tổng hợp các thực hành tốt nhất để hệ thống đủ gió, êm và tiết kiệm điện ngay từ lần nghiệm thu đầu tiên.
1) Bố trí cấp – hồi: đặt nền cho phân phối gió đồng đều
Miệng cấp phải bao phủ đúng vùng làm việc dựa trên throw và mức ồn NC của miệng gió. Tránh thổi trực tiếp vào khu vực thường trú, cửa ra vào hoặc vị trí sinh tiếng rít. Miệng hồi đặt tại vùng áp thấp để thu hồi đều, tránh hút ngược mùi/khí bẩn. Với văn phòng, ưu tiên sơ đồ cấp cao – hồi thấp để tận dụng đối lưu nhiệt; xưởng hoặc không gian cao có thể dùng miệng jet nozzle hoặc khe dài để đưa khí tới vùng xa mà không tăng vận tốc ồn.
2) Giảm ΔP quanh AHU/FCU: 3×D, cút bo và chuyển tiếp hợp lý
Giữ đoạn thẳng ổn định tối thiểu 3×D trước/sau AHU, coil, van và hộp tiêu âm để dòng khí phát triển đầy đủ. Ưu tiên cút bo có R/D ≥ 1,5 và chuyển tiếp theo tỉ lệ 1:7–1:10 để hạn chế tách lớp. Hạn chế cút liên tiếp ngay sát họng quạt vì dễ gây xoáy và tăng ΔP. Với trần hạn chế, cân nhắc ống dẹt và chuyển tiếp dài thay vì “ép phẳng” đột ngột.
3) Chống rung – giảm ồn: khớp nối mềm, tiêu âm và duct liner
Lắp khớp nối mềm ở họng quạt/AHU để tách rung cơ khí khỏi ống. Bố trí hộp tiêu âm tại vùng nhạy cảm ồn (phòng họp, control room) hoặc dùng duct liner trên đoạn phù hợp. Giữ vận tốc ống nhánh 3–5 m/s và ống chính 5–7 m/s (văn phòng) để tránh tiếng rít. Lưu ý chống đọng bụi tại đoạn lót bông bằng cách duy trì tốc độ quét và kế hoạch vệ sinh định kỳ.
4) Quản trị lọc gió và tổn thất phụ: đo chênh áp để bảo dưỡng đúng lúc
Bộ lọc trước coil ảnh hưởng trực tiếp ΔP và lưu lượng. Gắn đồng hồ chênh áp (magnahelic/transducer) để theo dõi dirty filter và lên lịch thay lọc khi ΔP vượt ngưỡng. Không “đệm” quá nhiều lớp lọc không cần thiết; thay vào đó, chọn rating phù hợp mục tiêu IAQ để cân bằng ồn – ΔP – chi phí.
5) Cửa thăm, ống ngưng và bố trí phụ kiện: thiết kế để vận hành
Trang bị cửa thăm tại vị trí cần kiểm tra: coil, quạt, van, damper, tiêu âm. Với FCU/AHU, hệ ống ngưng và bẫy nước đúng cao độ là bắt buộc để tránh tràn/đọng mùi. Các phụ kiện đo (đầu lấy áp, lỗ pitot) cần có nắp kín, đánh dấu để thuận tiện cho TAB và bảo trì.
6) Điều khiển áp tĩnh: quạt biến tần (VSD) và VAV/VTAV
Điều khiển quạt theo áp tĩnh đặt ở vị trí đại diện giúp giữ lưu lượng khi tải biến thiên. Cảm biến nên đặt “xa nguồn” vừa đủ để phản ánh đúng nhu cầu các nhánh. Với hệ VAV/VTAV, cấu hình static pressure reset: giảm setpoint khi van VAV mở ít nhằm tiết kiệm điện và giảm ồn. Luôn kiểm tra dải điều khiển để điểm làm việc quạt nằm gần BEP khi vận hành thực tế.
7) Kiểm soát rò rỉ: class kín khí, gioăng EPDM và mastic
Rò rỉ làm thất thoát Q và kéo ΔP tăng không cần thiết. Thiết lập class kín khí phù hợp áp suất hệ, dùng gioăng EPDM liên tục tại bích và mastic chuyên dụng trám kín mối Pittsburgh, đầu rive. Thử kín (áp dương/âm) và soapy test tại điểm nghi ngờ ngay trong giai đoạn lắp đặt để giảm chi phí khắc phục về sau.
8) TAB: cân bằng lưu lượng để “đỗ ngay lần đầu”
Trong nghiệm thu, đo pitot trên tuyến chính để xác nhận ΔP ma sát; dùng hood tại miệng gió đại diện; cân chỉnh VCD/OBD theo bảng cân bằng. Ghi lại vị trí van và lưu lượng sau khi chỉnh để làm đường cơ sở cho bảo trì. Nếu mức ồn tại phòng nhạy cảm vượt mục tiêu, ưu tiên giải pháp khí động (giảm vận tốc, thêm đoạn thẳng, tiêu âm phù hợp) thay vì “siết lưu lượng”.
9) Lỗi thường gặp khi tích hợp ống gió với AHU/FCU
Thiếu đoạn thẳng 3×D trước/sau thiết bị khiến đo Q sai lệch; cút gắt ngay họng quạt làm tăng ΔP và ồn; không lắp khớp mềm gây truyền rung vào ống; lọc gió không theo dõi ΔP dẫn đến thiếu gió khi bẩn; thiếu cửa thăm khiến bảo trì khó khăn; rò rỉ class thấp làm mất Q cuối tuyến. Biện pháp khắc phục là áp dụng đúng nguyên tắc khí động, tiêu chuẩn kín khí và kiểm soát chất lượng từ shopdrawing đến TAB.
10) Hồ sơ hoàn công – nghiệm thu: những mục không thể thiếu
Bản vẽ hoàn công thể hiện kích thước – cao độ – vị trí cửa thăm; bảng cân bằng gió chi tiết; biên bản thử kín/áp; thông số độ ồn tại các điểm nhạy cảm; catalogue miệng gió/tiêu âm/van; nhật ký lắp đặt và danh mục vật tư (bích, gioăng, mastic). Bộ tài liệu đầy đủ rút ngắn thời gian phê duyệt và hỗ trợ vận hành sau bàn giao.
Kết luận: đủ gió – êm – tiết kiệm điện nhờ tích hợp đúng
Sự phối hợp bài bản giữa ống gió và AHU/FCU—từ bố trí cấp–hồi, giảm ΔP, chống rung – giảm ồn, điều khiển áp tĩnh đến TAB—giúp hệ HVAC đạt hiệu suất và độ ồn mục tiêu. Khi “khí động trước – thẩm mỹ sau” được áp dụng nhất quán, dự án sẽ nghiệm thu êm, vận hành ổn định và tối ưu chi phí vòng đời.
