Ống gió chống cháy (fire rated duct) duy trì chức năng dẫn gió hoặc hút khói trong hỏa hoạn đồng thời ngăn lan truyền lửa – khói qua vùng cháy. Trọng tâm là đạt chỉ số EI cần thiết, kín rò tốt, ΔP hợp lý và firestop đúng hệ tại mọi vị trí xuyên.
1) Hiểu đúng về chỉ số EI và phạm vi dùng
E (Integrity) ngăn lửa/khói xuyên qua cấu kiện; I (Insulation) hạn nhiệt bề mặt không vượt ngưỡng trong thời gian định mức (ví dụ EI60/EI90/EI120). Ứng dụng chính: smoke extract, điều áp buồng thang/sảnh chống khói, ống cấp/hồi xuyên vùng có yêu cầu chịu lửa.
2) Hai hướng giải pháp: ống EI sẵn hay bọc chống cháy
Ống EI sản xuất sẵn: cấu kiện tấm khoáng/cementitious hoặc đa lớp có chứng nhận EI cho tiết diện cụ thể. Bọc chống cháy (fire wrap): dùng rockwool board mật độ cao + áo phủ/keo intumescent hoặc tấm calcium silicate; phải thi công đúng hệ vật tư (độ dày, lớp phủ, đai, mí nối) để đạt EI đã chứng nhận.
3) Tiêu chí lựa chọn hệ bọc
Căn theo EI mục tiêu, nhiệt độ vận hành của tuyến (ví dụ hút khói), điều kiện môi trường (ẩm, ngoài trời), khả năng bảo trì và tải trọng treo. Với ngoài trời, ưu tiên hệ có áo bảo vệ thời tiết; trong nhà, chú trọng độ phẳng – kín rò để không tăng ồn.
4) Kín rò: thử kín trước khi bọc để giữ ΔP thấp
Ống phải thử kín áp dương/âm và chuẩn hóa rò theo diện tích trước khi bọc. Rò lớn sẽ buộc quạt tăng áp/lưu lượng → ồn – kWh cao và sai lệch số đo khi TAB PCCC. Niêm kín bằng gioăng EPDM liên tục, mastic HVAC ở seam/đầu rive; chỉ sau đó mới bọc chống cháy.
5) Treo–đỡ chịu lửa và xử lý cầu nhiệt
Tăng mật độ treo do trọng lượng hệ bọc; dùng thanh–đai thép và tắc kê phù hợp nhiệt độ dự kiến. Các bát treo xuyên lớp bọc cần áo che và xử lý phục hồi EI quanh điểm xuyên. Tránh tạo cầu nhiệt làm suy giảm chỉ số I hoặc gây đọng sương ở chế độ bình thường.
6) Chi tiết góc, bích, cửa thăm “đồng hệ”
Mọi góc – mí – bích – cửa thăm phải có chi tiết điển hình theo catalog của hệ bọc: độ chồng mí, số lớp, đai giữ, keo phủ, loại vít. Cửa thăm cần panel chịu lửa cùng hệ và gioăng chịu nhiệt để không tạo “lỗ hổng EI”.
7) Firestop và phối hợp fire/smoke damper
Ống xuyên tường/sàn cần firestop đúng hệ (vữa/đệm/tấm và keo chịu lửa tương thích). Không trộn hệ khác nhau. Với fire/smoke damper, phân định rõ: dùng damper để cắt vùng cháy hay dùng ống EI liên tục đi xuyên tường. Tại nơi lắp damper, bảo đảm khung – gối – trám đúng quy cách, và kiểm end-switch khi nghiệm thu.
8) Ống hút khói/smoke extract: yêu cầu riêng
Ống hút khói phải vừa EI (ngăn lan truyền) vừa chịu được <strongnhiệt độ vận hành cao trong thời gian quy định. Lựa chọn quạt – silencer – van cho chế độ khẩn: đặt 3×D trước/sau phụ kiện, tránh tự sinh ồn; giữ ΔP trong khả năng quạt ở cả chế độ thường và cháy.
9) Quy trình thi công “đỗ ngay lần đầu”
Bước 1: Thử kín ống, chụp ảnh vị trí đã xử lý rò. Bước 2: Lắp khung treo tăng cường. Bước 3: Bọc chống cháy theo catalog hệ (độ dày, số lớp, chiều đai, khoảng chồng mí). Bước 4: Hoàn thiện chi tiết góc – bích – cửa thăm – áo che treo. Bước 5: Thi công firestop tại điểm xuyên. Bước 6: Đánh dấu tem hệ bọc, dán sơ đồ chi tiết điển hình tại hiện trường.
10) Lỗi thường gặp & cách khắc phục
Thi công “trộn hệ” → mất EI: dùng duy nhất một hệ đồng bộ. Không thử kín trước bọc → khó sửa rò: luôn test sớm. Thiếu áo che tại ty treo → hở EI: bổ sung chi tiết che & phủ keo đúng spec. Firestop dùng vật tư khác hệ → không đạt: thay bằng giải pháp đã chứng nhận. Bỏ quên cửa thăm EI → giảm chỉ số: lắp panel chịu lửa đồng hệ.
Để hệ ống gió chống cháy đạt chuẩn và bàn giao êm, hãy chọn đúng giải pháp EI (ống EI sẵn hoặc fire wrap đồng hệ), thử kín trước bọc, tăng cường treo–đỡ chịu lửa, thi công firestop đúng hệ và hoàn tất TAB PCCC theo kịch bản cửa thực tế.
