Ống gió cấp gió tươi quyết định chất lượng không khí trong phòng, độ ẩm và mùi. Nhiều công trình “có gió tươi nhưng vẫn bí” vì lấy gió sai vị trí, rò rỉ, lọc bẩn hoặc ngưng tụ làm ẩm trần. Bài viết tổng hợp 12 lỗi thường gặp và cách khắc phục. Ống gió cấp gió tươi: 12 lỗi làm gió không tươi, tăng ẩm và mùi trong phòng, cách xử lý từ louver đến TAB
1) Lỗi số 1: lấy gió tươi gần miệng xả hoặc nguồn mùi
Đặt cửa lấy gió gần ống xả toilet, xả bếp, xả máy phát hoặc khu đỗ xe khiến gió tươi bị “nhiễm” ngay từ đầu. Cách khắc phục là tách vị trí lấy gió và xả theo khoảng cách và hướng gió chủ đạo, ưu tiên lấy gió ở cao độ sạch hơn và tránh vùng tù khí.
Ống gió cấp gió tươi: 12 lỗi làm tăng ẩm và mùi
2) Lỗi số 2: không có hood che mưa hoặc louver chọn sai
Louver không có khả năng thoát nước hoặc thiếu hood che mưa khiến nước hắt vào ống, làm ẩm cách nhiệt và tạo mùi ẩm mốc. Giải pháp là dùng louver drainable, có máng thoát, bố trí hood và đảm bảo đường thoát nước không bị tắc.
3) Lỗi số 3: thiếu backdraft damper, gió ngược khi quạt dừng
Khi quạt dừng, gió ngoài có thể thổi ngược qua ống, mang bụi và mùi vào phòng hoặc làm dao động áp phòng. Lắp backdraft damper đúng chiều và kiểm tra độ kín giúp chặn gió ngược, đặc biệt ở nhà cao tầng.
4) Lỗi số 4: lọc gió tươi đặt sai, khó bảo trì hoặc không kín
Lọc đặt ở vị trí không tiếp cận khiến không ai thay, dẫn đến lọc bẩn, ΔP tăng và lưu lượng gió tươi giảm. Ngoài ra, khung lọc hở làm bypass bụi. Giải pháp là đặt lọc ở vị trí có cửa thăm/buồng lọc, khung kín và có lịch thay lọc rõ ràng.
5) Lỗi số 5: ống rò làm “hụt gió tươi” và hút bẩn từ trần
Rò trên tuyến gió tươi không chỉ làm thất thoát lưu lượng mà còn có thể hút bụi từ khoang trần vào dòng gió khi có áp âm cục bộ. Cần soapy test bích–seam, trám mastic đúng điểm và thử kín nếu dự án yêu cầu để chốt leakage class.
6) Lỗi số 6: cách nhiệt thiếu hoặc vapor barrier hở gây ngưng tụ
Gió tươi có thể lạnh hơn điểm sương trong một số thời điểm, đặc biệt khi có xử lý nhiệt ẩm. Nếu cách nhiệt mỏng hoặc vapor barrier hở, ống sẽ đọng sương, ướt trần và tạo mùi. Giải pháp là tăng độ dày cách nhiệt, phục hồi vapor barrier liên tục và xử lý cầu nhiệt tại gối treo.
7) Lỗi số 7: tuyến ống quá dài, quá nhiều cút gắt làm ΔP tăng
Tuyến vòng, nhiều cút gắt làm quạt phải chạy mạnh mới đủ gió. Nếu quạt không đủ cột áp, gió tươi không lên tới phòng xa. Giải pháp là tối ưu tuyến, ưu tiên cút bo, chuyển tiếp 1:7–1:10 và chừa 3×D trước/sau thiết bị để giảm tổn thất.
8) Lỗi số 8: đặt miệng cấp gió tươi sai chỗ gây gió lùa hoặc không hòa trộn
Miệng cấp gió tươi đặt thẳng vào vùng ngồi hoặc gần cửa gây gió lùa. Nếu đặt sai, gió không hòa trộn và cảm giác “ngột ngạt” vẫn tồn tại. Nên dùng plenum, chọn diffuser theo throw/NC và bố trí để gió hòa trộn với gió điều hòa.
9) Lỗi số 9: điều khiển VSD và cảm biến áp đặt sai gây dao động lưu lượng
VSD hunting do cảm biến đặt sai vị trí làm lưu lượng gió tươi dao động, người dùng cảm nhận lúc mạnh lúc yếu. Dời cảm biến tới đoạn ổn định, lọc tín hiệu và chốt setpoint hợp lý giúp lưu lượng ổn định.
10) Lỗi số 10: thiếu cửa thăm để vệ sinh và kiểm tra
Tuyến gió tươi ngoài trời dễ bám bụi, côn trùng và có thể có ẩm. Không có cửa thăm khiến vệ sinh khó và bỏ qua bảo trì. Bố trí cửa thăm tại đoạn gần louver, gần lọc và tại các điểm đổi hướng.
11) Lỗi số 11: bịt kín xuyên tường kém gây mùi và côn trùng
Khe hở quanh ống xuyên tường có thể hút mùi, bụi hoặc côn trùng. Với ngoài trời, cần xử lý kín nước và kín khí; nếu có yêu cầu PCCC, làm firestop đúng hệ trước rồi mới hoàn thiện lớp kín khí phía ngoài.
Ống gió cấp gió tươi: 12 lỗi làm tăng ẩm và mùi
12) Lỗi số 12: không TAB lưu lượng gió tươi
Nhiều dự án chỉ TAB gió lạnh mà bỏ qua gió tươi, dẫn đến phòng “thiếu tươi” dù hệ có thiết kế. TAB cần đo Q gió tươi, ΔP tuyến đại diện, kiểm nền ồn và chốt vị trí van/OBD để vận hành ổn định.
Gió tươi “không tươi” thường không phải do máy, mà do lấy gió sai, lọc bẩn, rò rỉ và ngưng tụ. Khi xử lý đồng bộ từ louver–hood–backdraft–lọc–cách nhiệt đến TAB, bạn sẽ giảm ẩm, giảm mùi và cải thiện IAQ rõ rệt.
