Trong các tiêu chuẩn về an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) cho nhà xưởng và tòa nhà cao tầng, hệ thống thông gió HVAC thường vô tình trở thành con đường dẫn lửa và khói độc cháy lan nhanh nhất giữa các phân khu nếu không có biện pháp cô lập kịp thời. Để chặn đứng nguy cơ này, việc tích hợp cấu kiện cơ khí tự động là điều kiện bắt buộc trong hồ sơ thẩm duyệt thiết kế. Vậy van chặn lửa là gì, nguyên lý tự hãm của chúng hoạt động ra sao và vị trí lắp đặt ở đâu trên tuyến ống để hệ thống được nghiệm thu thông suốt?
1) Van chặn lửa là gì và nguyên lý hoạt động cô lập vùng cháy độc lập
Van chặn lửa (còn gọi là Fire Damper) là loại van gió đặc thù được chế tạo bằng vật liệu tôn mạ kẽm hoặc inox dày dặn, có khả năng chịu nhiệt độ cao trong một khoảng thời gian quy định. Khác với van chỉnh lưu lượng VCD thông thường, van chặn lửa hoạt động theo cơ chế tự đóng sập các lá van khi nhiệt độ luồng khí trong ống vượt mức an toàn. Khi xảy ra hỏa hoạn, ngọn lửa lan vào lòng ống gió, hệ thống cơ khí hoặc motor điện của van sẽ ngay lập tức giải phóng lò xo kéo, đóng kín tuyến ống để cách ly hoàn toàn vùng đang cháy, ngăn không cho lửa và khói độc di chuyển sang các khu vực tháo hiểm hoặc phân xưởng lân cận.
Van chặn lửa là gì? Vị trí lắp đặt và yêu cầu PCCC bắt buộc
2) Phân loại van chặn lửa: Dòng van sử dụng cầu chì nhiệt và van điều khiển motor
Dựa trên cơ cấu kích hoạt đóng mở, xưởng sản xuất Trường Thành thường gia công van chặn lửa thành hai dòng chính. Loại truyền thống phổ biến nhất là van chặn lửa cầu chì nhiệt (Fusible link fire damper); cơ cấu này sử dụng một thanh chì kỹ thuật có nhiệt độ nóng chảy cố định ở mức 72°C (hoặc cao hơn tùy vị trí). Khi luồng khí nóng vượt ngưỡng 72°C, cầu chì tự đứt, giải phóng lực lò xo để đóng sập lá van. Loại hiện đại hơn là van chặn lửa điều khiển bằng motor điện (Actuator), được kết nối trực tiếp với hệ thống báo cháy trung tâm của tòa nhà, cho phép đóng mở linh hoạt từ xa thông qua tín hiệu cảm biến khói sự cố ngay cả khi nhiệt độ chưa đạt mức nóng chảy của chì.
3) Các vị trí bắt buộc phải lắp đặt van chặn lửa trên tuyến ống thông gió
Việc bố trí vị trí lắp đặt van chặn lửa phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng và PCCC hiện hành. Vị trí mang tính bắt buộc đầu tiên là tại các điểm tuyến ống gió xuyên qua các bức tường ngăn cháy, vách ngăn vùng giữa các khoang cháy độc lập. Vị trí thứ hai là tại các điểm đấu nối từ tuyến ống nhánh của từng tầng vào trục ống trục chính thẳng đứng đứng của tòa nhà. Việc bỏ sót hoặc lắp đặt van chặn lửa sai vị trí, sai khoảng cách tường ngăn cháy sẽ khiến toàn bộ hệ thống HVAC của nhà thầu bị từ chối nghiệm thu khi cơ quan chức năng kiểm tra Dry-run thực tế.
4) Tiêu chí chọn độ dày phôi tôn và cấu tạo cánh nan chống biến dạng nhiệt
Do phải đối mặt trực tiếp với ngọn lửa có nhiệt độ lên tới hàng trăm độ C khi có sự cố, cấu tạo cơ khí của vỏ van và cánh nan chịu lực đòi hỏi độ bền kết cấu cực cao. Thân van chặn lửa tiêu chuẩn thương hiệu Trường Thành thường được gia công từ tôn mạ kẽm dày từ 1.15mm đến 1.5mm để chống vặn xoắn cơ học. Các lá van được dập gân tăng cứng, sử dụng trục quay bằng thép đặc kết nối với hệ thống bạc lót đồng hoặc inox chịu nhiệt, đảm bảo khi lò xo kéo giật mạnh, các lá van không bị kẹt hay hở mí, giữ độ b bịt kín hoàn hảo giúp chặn đứng cả dòng khói độc áp suất cao.
Van chặn lửa là gì? Vị trí lắp đặt và yêu cầu PCCC bắt buộc
5) Quy trình kiểm tra, bảo trì và dry-run van chặn lửa định kỳ tại nhà máy
Một thực tế nguy hiểm là nhiều đơn vị lắp đặt van chặn lửa xong thường bỏ quên hoàn toàn, dẫn đến việc sau nhiều năm bụi bẩn, dầu mỡ công nghiệp bám vào làm kẹt cứng trục van, khiến van không thể đóng sập khi có cháy thật. Do đó, quy định kiểm tra định kỳ tối thiểu một năm một lần là bắt buộc. Kỹ sư bảo trì cần mở cửa thăm kỹ thuật (access door) bên cạnh van, thực hiện dry-run giật thử cơ cấu lò xo hoặc kích hoạt tín hiệu điện motor để kiểm tra tốc độ đóng của lá van. Việc thay thế các cầu chì chì bị rỉ sét, tra dầu mỡ chịu nhiệt vào trục quay sẽ đảm bảo thiết bị luôn ở trạng thái sẵn sàng bảo vệ công trình 24/7.
Liên hệ Trường Thành để nhận tư vấn thiết kế và đặt gia công van chặn lửa, van chặn khói đạt tiêu chuẩn kiểm định PCCC với giá xưởng tốt nhất!
