Quạt ly tâm và quạt hướng trục là hai nhóm quạt rất phổ biến trong hệ thống HVAC, thông gió và hút khói, nhưng cũng là cặp thiết bị dễ bị chọn sai nhất nếu chỉ nhìn vào lưu lượng danh nghĩa. Nhiều công trình đến giai đoạn chạy thử mới phát hiện quạt vẫn quay bình thường nhưng hệ không đạt gió, độ ồn cao hoặc phản ứng vận hành thiếu ổn định. Lúc đó nguyên nhân thường không nằm ở việc quạt “hỏng”, mà nằm ở chỗ chọn sai loại quạt cho bài toán trở lực và mục tiêu sử dụng của hệ.
1) Quạt ly tâm mạnh ở điểm nào?
Quạt ly tâm thường được nhắc đến khi hệ có trở lực đáng kể, tuyến ống dài, nhiều co cút, damper hoặc cần kiểm soát áp suất tốt hơn. Điểm mạnh của nó nằm ở khả năng làm việc ổn định hơn trong những hệ có cột áp không nhỏ. Với các hệ cấp gió, hồi gió hoặc xử lý không khí có cấu trúc đường ống rõ ràng, quạt ly tâm thường là lựa chọn đáng cân nhắc. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là cứ hệ HVAC là dùng quạt ly tâm, vì còn phải nhìn vào không gian lắp đặt, độ ồn, cách bảo trì và logic vận hành của cả hệ.
2) Quạt hướng trục phù hợp khi nào?
Quạt hướng trục thường phát huy tốt ở các ứng dụng cần lưu lượng lớn, đường đi khí tương đối thẳng, không gian lắp đặt gọn hoặc vị trí cần đẩy, hút trực tiếp theo trục dòng khí. Loại quạt này khá quen thuộc ở các bài toán thông gió chung, hút thải hoặc một số ứng dụng hút khói tùy cấu hình. Điểm mạnh của quạt hướng trục là sự gọn gàng và khả năng xử lý lưu lượng theo phương dọc trục, nhưng nếu đưa vào một hệ có trở lực lớn mà không tính kỹ, nó có thể làm việc không như kỳ vọng.
Quạt ly tâm và quạt hướng trục khác nhau thế nào?
3) Sai lầm phổ biến nhất khi chọn quạt là gì?
Sai lầm phổ biến nhất là chỉ nhìn vào lưu lượng mà quên mất cột áp và trở lực thực tế của hệ. Một quạt có lưu lượng danh nghĩa đẹp trên catalogue chưa chắc sẽ giữ được hiệu quả khi phải đi qua tuyến ống dài, nhiều phụ kiện hoặc các điểm co hẹp. Ngoài ra, nhiều người cũng chưa đánh giá đủ yếu tố không gian lắp đặt, đường truyền ồn, cách kết nối với hệ ống gió và khả năng bảo trì. Chọn quạt vì “quen dùng loại đó” thường là một lối tắt nguy hiểm trong các dự án có yêu cầu kỹ thuật cao hơn mức thông thường.
4) Chọn sai quạt ảnh hưởng gì đến hệ?
Chọn sai quạt có thể làm hệ không đạt lưu lượng, tăng độ ồn, phát sinh rung, gây khó TAB và khiến thiết bị làm việc xa điểm tối ưu hơn. Hậu quả là công trình phải chỉnh damper quá nhiều, thời gian chạy thử kéo dài hoặc thậm chí phải thay đổi cấu hình thiết bị về sau. Trong các hệ hút khói hoặc tăng áp, chọn sai quạt còn làm bài toán vận hành sự cố trở nên khó kiểm soát hơn. Sai một chiếc quạt có thể kéo theo sai cả hành vi của một hệ thống lớn.
5) Cần nhìn bài toán chọn quạt theo cách nào?
Muốn chọn đúng, cần bắt đầu từ mục tiêu sử dụng: hệ dùng để cấp, hồi, thải, hút khói hay tăng áp; trở lực dự kiến ra sao; tuyến ống dài hay ngắn; yêu cầu độ ồn và không gian lắp đặt thế nào. Từ đó mới quay lại chọn loại quạt phù hợp. Cách tiếp cận này chậm hơn một chút ở đầu vào, nhưng lại giúp giảm rất nhiều rủi ro ở giai đoạn thi công, chạy thử và vận hành lâu dài.
Liên hệ Trường Thành để được tư vấn chọn quạt ly tâm hoặc quạt hướng trục phù hợp với lưu lượng, trở lực và mục tiêu vận hành của từng hệ thống.
