Van chống cháy và van chặn lửa đều được lắp trên hệ thống ống gió nhằm hạn chế lửa, nhiệt hoặc khói lan truyền giữa các khu vực. Do tên gọi gần giống nhau, hai khái niệm này thường bị sử dụng lẫn lộn trong quá trình lập bản vẽ, đặt hàng và thi công.
Trên thực tế, tên gọi của van có thể thay đổi tùy hồ sơ thiết kế và cách sử dụng của từng đơn vị. Điều quan trọng không phải chỉ là tên sản phẩm mà là chức năng cần thực hiện: đóng khi nhiệt độ tăng, ngăn khói, duy trì trạng thái đóng hay phối hợp với hệ thống điều khiển báo cháy.
Khi lựa chọn van, cần kiểm tra cấu tạo thân, cơ cấu đóng, cầu chì nhiệt, động cơ, tín hiệu phản hồi, vị trí lắp và khả năng tiếp cận để kiểm tra. Lắp sai loại van có thể khiến hệ thống thông gió không hoạt động đúng khi xảy ra sự cố.
1. Van chống cháy trong hệ thống ống gió là gì?
Van chống cháy là thiết bị được lắp trên đường ống gió để đóng lại khi xuất hiện điều kiện nhiệt độ bất thường hoặc khi nhận tín hiệu điều khiển từ hệ thống an toàn.
Mục đích chính gồm:
➤ Hạn chế ngọn lửa đi theo đường ống gió.
➤ Ngăn nhiệt truyền nhanh sang khu vực khác.
➤ Cô lập một phần của hệ thống thông gió.
➤ Phối hợp với quạt, cảm biến và hệ thống báo cháy.
➤ Giảm nguy cơ cháy lan qua vị trí xuyên tường hoặc xuyên sàn.
Van thường được bố trí tại nơi đường ống đi qua khu vực cần phân chia hoặc tại vị trí được xác định trong hồ sơ thiết kế.
Lưu ý: Tên “van chống cháy” chỉ phản ánh nhóm chức năng chung. Khi đặt hàng phải xác định rõ van đóng bằng cầu chì nhiệt, động cơ hay kết hợp nhiều cơ chế.
2. Van chặn lửa là gì?
Van chặn lửa thường được hiểu là thiết bị có nhiệm vụ trực tiếp đóng kín đường ống khi nhiệt độ tại vị trí van tăng đến ngưỡng kích hoạt.
Cơ cấu phổ biến gồm:
➤ Thân van bằng thép hoặc vật liệu phù hợp.
➤ Lá van đóng kín tiết diện đường ống.
➤ Lò xo hoặc cơ cấu tạo lực đóng.
➤ Cầu chì nhiệt giữ van ở trạng thái mở.
➤ Trục, bạc đỡ và cơ cấu khóa trạng thái.
Khi nhiệt độ tăng làm phần tử nhiệt mất khả năng giữ, lá van được giải phóng và đóng lại. Mục tiêu chính là tạo một hàng rào cơ học trên tuyến ống.
3. Van chống cháy và van chặn lửa có phải là một không?
Trong thực tế, hai tên gọi có thể được dùng cho cùng một nhóm sản phẩm. Tuy nhiên, một số hồ sơ sử dụng “van chống cháy” theo nghĩa rộng, bao gồm cả van chặn lửa, van ngăn khói và loại van kết hợp nhiều chức năng.
Có thể phân biệt theo cách hiểu thực tế như sau:
| Tiêu chí | Van chống cháy | Van chặn lửa |
|---|---|---|
| Phạm vi tên gọi | Có thể là tên gọi chung | Thường nhấn mạnh chức năng chặn lửa |
| Cơ chế kích hoạt | Nhiệt, tín hiệu điện hoặc kết hợp | Thường sử dụng phần tử nhiệt |
| Khả năng điều khiển | Có thể kết nối hệ thống điều khiển | Có thể hoạt động cơ khí độc lập |
| Tín hiệu phản hồi | Có thể được trang bị | Không phải cấu hình nào cũng có |
| Mục tiêu chính | Cô lập lửa, khói hoặc khu vực | Chặn đường lan truyền của lửa |
Vì tên gọi không hoàn toàn thống nhất, cần đọc thông số chức năng thay vì chỉ dựa vào tên trên báo giá.
4. Cấu tạo cơ bản của van chặn lửa
Một van chặn lửa thường gồm:
➤ Khung hoặc vỏ van.
➤ Một hoặc nhiều lá van.
➤ Trục quay và ổ đỡ.
➤ Cầu chì hoặc phần tử cảm ứng nhiệt.
➤ Lò xo đóng van.
➤ Cơ cấu kiểm tra và đặt lại trạng thái.
➤ Mặt bích kết nối với ống gió.
Vỏ van cần đủ độ cứng để không bị biến dạng khi lắp đặt. Lá van phải chuyển động tự do, không bị cọ vào khung hoặc kẹt do sai lệch kích thước.
5. Van chống cháy có động cơ hoạt động thế nào?
Van có động cơ sử dụng bộ truyền động để đóng hoặc mở theo tín hiệu điều khiển. Cấu hình có thể bao gồm lò xo hồi vị để đưa van về trạng thái an toàn khi mất điện.
Van loại này có thể thực hiện:
➤ Đóng khi nhận tín hiệu từ hệ thống báo cháy.
➤ Gửi tín hiệu xác nhận trạng thái đóng hoặc mở.
➤ Tham gia các kịch bản điều khiển quạt và hút khói.
➤ Cho phép kiểm tra hoạt động từ tủ điều khiển.
➤ Tự trở về trạng thái thiết kế khi nguồn điện bị gián đoạn.
Việc lựa chọn điện áp, mô-men động cơ và trạng thái an toàn phải phù hợp với hệ thống điều khiển của công trình.
6. Van ngăn khói khác gì van chặn lửa?
Van chặn lửa tập trung vào việc ngăn ngọn lửa và nhiệt lan truyền. Van ngăn khói cần hạn chế khói đi qua khe hở khi van đóng.
Do đó, van ngăn khói thường chú trọng hơn đến:
➤ Độ kín quanh mép lá van.
➤ Gioăng hoặc chi tiết làm kín.
➤ Cơ cấu điều khiển bằng tín hiệu.
➤ Khả năng phản hồi trạng thái.
➤ Phối hợp với cảm biến và hệ thống điều khiển khói.
Một số sản phẩm được thiết kế kết hợp chức năng ngăn lửa và ngăn khói trong cùng một cụm van.
Sai lầm thường gặp: Dùng van chặn lửa cơ khí thông thường thay cho van cần kiểm soát khói nhưng không kiểm tra độ kín và phương thức điều khiển.
7. Van thường được lắp tại vị trí nào?
Vị trí lắp phụ thuộc bản vẽ thiết kế và phương án phân chia khu vực của công trình.
Các vị trí thường gặp gồm:
➤ Nơi đường ống xuyên qua tường.
➤ Nơi ống gió xuyên qua sàn.
➤ Điểm giao giữa các khu vực chức năng khác nhau.
➤ Nhánh ống cần cô lập khi xảy ra sự cố.
➤ Đường cấp hoặc hồi gió liên quan đến hệ thống điều khiển cháy.
Van cần được lắp đúng hướng và gần vị trí cần ngăn chia. Không nên đặt quá xa khiến đoạn ống giữa van và kết cấu vẫn tạo đường truyền lửa hoặc khói.
8. Cần lưu ý gì khi kết nối van với ống gió?
Van phải có giá đỡ phù hợp và không nên chịu toàn bộ trọng lượng của các đoạn ống liền kề.
Khi lắp đặt cần kiểm tra:
➤ Mặt bích van khớp với mặt bích ống gió.
➤ Khung van không bị ép méo khi siết bulông.
➤ Lá van có đủ không gian chuyển động.
➤ Cơ cấu đóng không bị che khuất.
➤ Có cửa thăm để kiểm tra và đặt lại van.
➤ Dây điện và tín hiệu được bảo vệ phù hợp.
➤ Mối nối được làm kín nhưng không cản chuyển động của van.
9. Vì sao van cần cửa thăm?
Van thường nằm trong trần, hộp kỹ thuật hoặc khu vực khó tiếp cận. Nếu không có cửa thăm, việc kiểm tra cầu chì nhiệt, động cơ và lá van sẽ rất khó khăn.
Cửa thăm giúp:
➤ Quan sát trạng thái lá van.
➤ Vệ sinh bụi bám quanh trục.
➤ Thay phần tử nhiệt.
➤ Kiểm tra dây dẫn và công tắc hành trình.
➤ Đặt lại van sau khi thử hoặc kích hoạt.
Cửa thăm phải được bố trí đúng phía có cơ cấu thao tác, không chỉ đặt gần van theo khoảng cách hình học.
10. Những lỗi thường gặp khi lắp đặt van
| Lỗi | Ảnh hưởng | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Chọn sai chức năng van | Không đáp ứng kịch bản vận hành | Đối chiếu lại yêu cầu thiết kế |
| Khung van bị ép méo | Lá van bị kẹt | Căn chỉnh mặt bích và giá đỡ |
| Không có cửa thăm | Không thể kiểm tra, bảo trì | Bổ sung cửa tiếp cận đúng phía |
| Lắp sai chiều | Cơ cấu vận hành không đúng | Kiểm tra ký hiệu và hướng lắp |
| Không đấu tín hiệu phản hồi | Tủ điều khiển không biết trạng thái van | Kiểm tra lại sơ đồ đấu nối |
| Bụi bám làm kẹt trục | Van không đóng hoàn toàn | Vệ sinh và kiểm tra định kỳ |
11. Cách lựa chọn van phù hợp
Trước khi đặt gia công hoặc mua van, cần xác định:
➤ Chức năng cần ngăn lửa, ngăn khói hay kết hợp.
➤ Kích thước và hình dạng đường ống.
➤ Cơ chế đóng bằng nhiệt hay tín hiệu điện.
➤ Trạng thái van khi mất nguồn.
➤ Yêu cầu tín hiệu phản hồi.
➤ Vị trí và điều kiện tiếp cận bảo trì.
➤ Vật liệu và độ dày thân van.
➤ Khả năng kết nối với hệ thống điều khiển.
Không nên đặt hàng chỉ bằng kích thước rộng và cao mà thiếu thông tin về cơ cấu vận hành.
12. Kiểm tra van trước khi nghiệm thu
➤ Kiểm tra kích thước và vị trí lắp đặt.
➤ Thử đóng mở lá van bằng cơ cấu cho phép.
➤ Kiểm tra lá van có đóng hết hành trình không.
➤ Kiểm tra tín hiệu đóng và mở tại tủ điều khiển.
➤ Kiểm tra cơ cấu hồi vị khi mất điện nếu có.
➤ Kiểm tra cửa thăm và không gian bảo trì.
➤ Kiểm tra giá đỡ và mặt bích kết nối.
13. Câu hỏi thường gặp
Van chặn lửa có thể dùng để điều chỉnh lưu lượng không?
Không nên sử dụng van chặn lửa thay cho van cân bằng lưu lượng, trừ khi sản phẩm được thiết kế rõ ràng để thực hiện thêm chức năng đó.
Van chống cháy có cần cấp điện không?
Van sử dụng cầu chì nhiệt cơ khí có thể không cần nguồn điện để đóng. Van có động cơ hoặc tín hiệu phản hồi cần được cấp nguồn và đấu nối theo thiết kế.
Van đã kích hoạt có sử dụng lại được không?
Khả năng sử dụng lại phụ thuộc tình trạng van, mức độ tác động nhiệt và cấu tạo sản phẩm. Cần kiểm tra lá van, khung, trục và thay bộ phận kích hoạt trước khi vận hành lại.
Kết luận: Van chống cháy là tên gọi có phạm vi rộng, trong khi van chặn lửa thường nhấn mạnh chức năng đóng đường ống khi nhiệt độ tăng. Khi lựa chọn cần xác định rõ chức năng ngăn lửa, ngăn khói, cơ chế kích hoạt, trạng thái an toàn và yêu cầu phản hồi tín hiệu. Lắp đặt đúng vị trí, bố trí cửa thăm và kiểm tra đóng mở định kỳ giúp van duy trì khả năng hoạt động khi hệ thống cần được cô lập.
CẦN GIA CÔNG VAN CHỐNG CHÁY, VAN CHẶN LỬA VÀ PHỤ KIỆN ĐỒNG BỘ CHO HỆ THỐNG ỐNG GIÓ? LIÊN HỆ TRƯỜNG THÀNH ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN CẤU TẠO, KÍCH THƯỚC VÀ PHƯƠNG ÁN LẮP ĐẶT PHÙ HỢP.
Liên hệ Trường Thành để được tư vấn gia công, lắp đặt van chống cháy và hệ thống ống gió công nghiệp theo yêu cầu
CÔNG TY CỔ PHẦN CƠ NHIỆT TRƯỜNG THÀNH
Hotline: 0862 070 294 – 0966 500 694
Email: conhiettruongthanh@gmail.com – thangduongduy@gmail.com
Trụ sở: Số 42, đường Đại Nải, phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ.
Nhà máy 1: Lô 31, đường Nguyễn Du kéo dài, phường Việt Trì, tỉnh Phú Thọ (gần nút giao IC7).
Nhà máy 2: Lô 2, KCN Thụy Vân, phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ.
