Vì sao hệ thống ống gió bị rung và ồn? Nguyên nhân và xử lý

1. Ống gió bị rung và ồn là hiện tượng gì?

Ống gió bị rung là hiện tượng thân ống, phụ kiện, mối nối hoặc cụm treo đỡ dao động trong quá trình quạt cấp gió hoặc hút gió hoạt động. Hiện tượng này có thể đi kèm tiếng ù, tiếng lạch cạch, tiếng rung kim loại hoặc tiếng gió rít tại một số vị trí trên tuyến ống.

Trong hệ thống HVAC, dòng không khí luôn di chuyển với một vận tốc nhất định. Nếu vận tốc gió quá cao, tuyến ống thiếu ổn định, phụ kiện bố trí chưa hợp lý hoặc quạt tạo dao động lớn, hệ thống rất dễ phát sinh rung và ồn. Mức độ rung có thể khác nhau tùy quy mô công trình, loại ống gió, chiều dài tuyến ống và điều kiện vận hành thực tế.

Lưu ý kỹ thuật: Khi xử lý rung ồn trong hệ thống ống gió, không nên chỉ siết lại một vài mối nối riêng lẻ. Cần kiểm tra đồng thời vận tốc gió, áp suất quạt, hệ treo đỡ, co cút, chạc chia và tình trạng rò rỉ trên toàn tuyến.

2. Nguyên nhân phổ biến khiến ống gió bị rung

Ống gió bị rung thường không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất. Trong nhiều công trình, hiện tượng này là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng như vận tốc gió cao, quạt mất cân bằng, treo đỡ chưa chắc chắn, mối nối lỏng hoặc tuyến ống bị bố trí quá nhiều đoạn đổi hướng.

Vận tốc gió trong ống quá cao

Khi kích thước ống gió nhỏ hơn nhu cầu lưu lượng thực tế, vận tốc gió trong ống sẽ tăng lên. Dòng khí di chuyển quá nhanh có thể tạo tiếng ồn, gây rung tại các đoạn ống mỏng, đoạn co cút hoặc vị trí chuyển tiếp. Đây là nguyên nhân khá phổ biến ở các công trình cố gắng thu nhỏ tiết diện ống để tiết kiệm không gian hoặc vật tư.

Hệ treo đỡ ống gió chưa chắc chắn

Ống gió cần được treo đỡ đúng khoảng cách, đúng tải trọng và đúng vị trí. Nếu ty treo, thanh đỡ hoặc giá đỡ bố trí quá thưa, không cân bằng hoặc không đủ độ cứng, thân ống có thể dao động khi dòng khí đi qua. Với các tuyến ống dài, hiện tượng rung càng dễ xuất hiện nếu không có phương án cố định phù hợp.

Mối nối và mặt bích bị lỏng

Mối nối không kín, mặt bích bắt không đều hoặc bu lông không được siết chặt có thể khiến ống gió rung và phát ra tiếng kêu trong quá trình vận hành. Ngoài tiếng ồn, mối nối lỏng còn có thể gây rò rỉ gió, làm giảm lưu lượng thực tế và khiến quạt phải hoạt động nặng hơn.

Quạt cấp gió hoặc quạt hút bị mất cân bằng

Nếu quạt HVAC bị lệch tâm, cánh quạt bám bụi, bạc đạn xuống cấp hoặc chân đế quạt không ổn định, dao động từ quạt có thể truyền sang tuyến ống. Khi đó, dù bản thân ống gió được thi công tương đối tốt, hệ thống vẫn có thể bị rung do nguồn rung xuất phát từ thiết bị.

Co cút và chạc chia bố trí chưa hợp lý

Các đoạn co cút gấp, chạc chia đột ngột hoặc côn thu quá ngắn có thể làm dòng khí bị rối. Dòng khí rối không chỉ làm tăng tổn thất áp suất mà còn tạo tiếng ồn và rung động tại các vị trí phụ kiện. Đây là lỗi thường gặp trong các tuyến ống phải đi qua không gian kỹ thuật chật hẹp.

3. Ống gió bị ồn ảnh hưởng như thế nào đến hệ thống HVAC?

Tiếng ồn trong ống gió không chỉ gây khó chịu cho người làm việc trong không gian sử dụng. Về mặt kỹ thuật, tiếng ồn bất thường có thể phản ánh hệ thống đang vận hành ngoài trạng thái tối ưu. Nếu kéo dài, hiện tượng rung và ồn có thể làm lỏng mối nối, hư hỏng phụ kiện, tăng rò rỉ gió và giảm tuổi thọ của hệ thống.

Đối với nhà xưởng, tiếng ồn lớn có thể ảnh hưởng đến môi trường lao động. Đối với văn phòng, bệnh viện, trường học hoặc khu thương mại, tiếng ồn từ hệ thống HVAC có thể làm giảm chất lượng không gian. Vì vậy, việc xử lý rung ồn cần được xem là một phần trong quá trình vận hành và bảo trì hệ thống, không nên chỉ coi là lỗi nhỏ về âm thanh.

4. Bảng nguyên nhân và cách xử lý ống gió bị rung, ồn

5. Cách giảm tiếng ồn trong hệ thống ống gió

Để giảm tiếng ồn trong hệ thống ống gió, cần kiểm tra đồng thời cả thiết kế, thi công và tình trạng vận hành. Trước hết, nên đánh giá lại vận tốc gió trong các đoạn ống chính và đoạn nhánh. Nếu vận tốc quá cao, cần xem xét điều chỉnh tiết diện ống, cân bằng lưu lượng hoặc kiểm tra lại lựa chọn quạt.

Tiếp theo, cần kiểm tra hệ treo đỡ, mặt bích, mối nối, phụ kiện và các đoạn chuyển hướng. Những vị trí lỏng, thiếu đỡ hoặc bị biến dạng cần được xử lý sớm để tránh rung lan truyền. Với các khu vực yêu cầu độ ồn thấp, có thể cân nhắc thêm giải pháp tiêu âm, hộp tiêu âm hoặc vật liệu giảm rung phù hợp.

6. Khi nào cần kiểm tra lại toàn bộ tuyến ống gió?

Doanh nghiệp nên kiểm tra lại toàn bộ tuyến ống gió khi tiếng rung xuất hiện thường xuyên, mức ồn tăng theo thời gian, lưu lượng gió không ổn định hoặc một số khu vực bị yếu gió rõ rệt. Nếu chỉ xử lý từng điểm nhỏ mà không đánh giá tổng thể, hiện tượng rung ồn có thể tái diễn sau một thời gian ngắn.

Đặc biệt, với hệ thống đã vận hành nhiều năm hoặc từng cải tạo, mở rộng, việc rà soát lại tuyến ống là rất cần thiết. Các thay đổi về công suất quạt, bố trí thiết bị, số lượng miệng gió hoặc không gian sử dụng đều có thể khiến hệ thống cũ không còn phù hợp với nhu cầu vận hành hiện tại.

7. Trường Thành hỗ trợ xử lý rung ồn hệ thống ống gió như thế nào?

Trường Thành có thể hỗ trợ doanh nghiệp khảo sát hiện trạng hệ thống ống gió, xác định các điểm gây rung ồn, đánh giá hệ treo đỡ, mối nối, phụ kiện và khả năng phân phối lưu lượng. Từ đó, doanh nghiệp có thể lựa chọn phương án xử lý phù hợp như gia cố tuyến ống, thay đổi phụ kiện, cải tạo đoạn ống bất hợp lý hoặc tối ưu lại hệ thống phân phối gió.

Đối với công trình mới, Trường Thành có thể phối hợp ngay từ giai đoạn thiết kế và thi công để hạn chế các lỗi thường gây rung ồn như tuyến ống quá nhỏ, nhiều co gấp, treo đỡ chưa phù hợp hoặc thiếu xử lý tại các vị trí kết nối với quạt.

8. Câu hỏi thường gặp về ống gió bị rung và ồn