Ống gió rung và phát tiếng ù là một trong những lỗi khiến chủ đầu tư, tổng thầu và đơn vị vận hành rất khó chịu ngay sau khi hệ thống vừa đưa vào chạy thử. Điều đáng nói là hiện tượng này có thể xuất hiện dù tuyến ống nhìn bên ngoài vẫn mới, vẫn lắp đúng bản vẽ và chưa hề có dấu hiệu hư hỏng rõ rệt. Khi tiếng ù bắt đầu xuất hiện trong khoang trần, nhiều người thường nghĩ ngay đến chuyện quạt quá mạnh hoặc vật liệu ống quá mỏng. Nhưng trong thực tế, đây thường là kết quả của nhiều yếu tố cộng dồn: cách treo đỡ, mức độ truyền rung từ thiết bị, trạng thái lưu lượng, vị trí phụ kiện và cả cách tuyến ống được triển khai ngoài hiện trường. Trường Thành thường tiếp cận lỗi này theo hướng rà cả hệ thống thay vì chỉ xử lý đúng điểm đang nghe thấy tiếng ồn.
1) Tiếng ù trong trần thường không đến từ một nguyên nhân duy nhất
Nhiều công trình khi gặp tiếng ù thường cố tìm một “thủ phạm chính” như quạt hoặc đoạn ống gần cửa gió. Tuy nhiên, tiếng ồn kiểu rung truyền trong trần thường là kết quả của một chuỗi vấn đề liên kết với nhau. Một hệ có thể vừa có rung cơ học truyền từ thiết bị, vừa có vận tốc gió cao tại một số đoạn, vừa có tuyến treo đỡ chưa thật sự ổn định. Khi các yếu tố này cộng hưởng, thân ống bắt đầu dao động nhẹ và tiếng ù sẽ lan qua kết cấu trần, làm người sử dụng cảm thấy âm thanh phát ra từ rất nhiều vị trí khác nhau. Đây là lý do nếu chỉ xử lý một điểm cục bộ mà không rà tổng thể, hiện tượng thường chỉ giảm tạm thời rồi quay lại.
2) Treo đỡ và truyền rung từ thiết bị là hai điểm cần kiểm tra đầu tiên
Một tuyến ống gió mới lắp nhưng rung sớm thường cho thấy hệ treo đỡ hoặc phần chuyển tiếp từ thiết bị sang đường ống chưa được kiểm soát tốt. Nếu ty treo, thanh đỡ hoặc liên kết không đủ chắc, ống sẽ dễ dao động khi hệ vận hành liên tục. Nếu khớp nối mềm làm chưa đúng, quá căng, quá lệch hoặc không thật sự tách rung, dao động từ quạt hoặc AHU sẽ truyền thẳng vào tuyến ống. Trong nhiều trường hợp, tiếng ù nghe trong trần không phải do ống “tự rung”, mà do ống đang đóng vai trò như một đường dẫn âm từ thiết bị sang kết cấu công trình. Đây là lý do Trường Thành luôn ưu tiên kiểm tra cả phần cơ khí treo đỡ lẫn điểm tiếp giáp với thiết bị trước khi đi sâu vào các nguyên nhân khác.
Vì sao ống gió mới lắp đã rung và phát tiếng ù trong trần?
3) Lưu lượng, phụ kiện và cách tổ chức tuyến cũng có thể làm thân ống rung dù không có lỗi cơ khí rõ rệt
Nếu vận tốc gió trên tuyến quá cao, damper bị siết không hợp lý, co cút bố trí gấp hoặc tiết diện thay đổi đột ngột, dòng khí trong ống có thể trở nên nhiễu mạnh và tạo dao động lên thân ống. Lúc đó, ngay cả khi giá treo không sai nhiều, tuyến vẫn có thể phát tiếng ù do khí động. Đây là kiểu lỗi rất dễ bị bỏ qua vì nhìn bằng mắt thường, mọi thứ đều có vẻ “đúng tuyến”. Nhưng khi chạy thực tế, âm thanh và rung động mới lộ rõ, đặc biệt ở những đoạn gần co, chạc, chuyển tiếp hoặc các nhánh phải ép lưu lượng. Nếu không nhìn tuyến ống như một hệ thống khí động hoàn chỉnh, việc xử lý thường sẽ rất chắp vá và thiếu hiệu quả.
4) Vì sao lỗi này hay xuất hiện ngay ở hệ mới lắp?
Vì giai đoạn mới lắp là lúc các sai lệch nhỏ nhất trong thi công bắt đầu bộc lộ khi hệ chạy dưới tải thật. Một vị trí treo hơi lệch, một khớp nối mềm chưa đúng trạng thái làm việc, một đoạn tuyến bị ép không gian trong trần hoặc một phụ kiện chưa tối ưu đều có thể chưa gây vấn đề lúc nhìn bằng mắt, nhưng lại phát tác khi quạt chạy liên tục. Ngoài ra, ở nhiều công trình, quá trình chạy thử ban đầu thường tập trung vào việc có gió hay không, có đạt lưu lượng hay không, mà chưa đi đủ sâu vào cảm nhận rung, truyền âm và hành vi của tuyến trong khoang trần. Đó là lý do hệ mới lắp vẫn có thể phát sinh tiếng ù rất sớm, đặc biệt ở các khu vực có trần kín và yêu cầu độ êm cao.
Vì sao ống gió mới lắp đã rung và phát tiếng ù trong trần?
5) Trường Thành xử lý rung và tiếng ù theo hướng tìm đúng đường truyền rung, không vá từng điểm lẻ
Điểm mạnh của Trường Thành là không xử lý tiếng ù theo kiểu chỉ bọc thêm vật liệu hoặc siết lại một vài điểm đang phát tiếng. Khi tiếp cận công trình, Trường Thành ưu tiên xác định đường truyền rung chính: rung từ thiết bị sang ống, rung từ ống sang kết cấu hay rung do khí động trên chính tuyến ống. Sau đó mới bóc tách giải pháp phù hợp như rà lại treo đỡ, kiểm tra khớp nối mềm, đánh giá lưu lượng, phụ kiện, vị trí co cút và trạng thái vận hành của toàn hệ. Cách làm này giúp xử lý gần với gốc vấn đề hơn, hạn chế tình trạng sửa điểm này thì yên một chỗ nhưng tiếng lại xuất hiện ở chỗ khác. Với các công trình cần độ êm và độ hoàn thiện cao, đây là cách tiếp cận an toàn hơn rất nhiều.
Liên hệ Trường Thành để được khảo sát tuyến ống gió, xác định đúng nguyên nhân rung và tiếng ù trong trần, từ đó đưa ra phương án xử lý hiệu quả và bền hơn trong vận hành thực tế.
